Damián Bolaños: drie hectare, twintig jaar lopen, en een eerste koffie in Europa

Damián groeide op in Kennedy, een buurtje aan de rand van San Agustín aan de voet van de bergen. Terwijl hij op school zat runden zijn ouders de familieboerderij, en in het weekend en de vakanties werkte hij mee.

Zo beschrijft hij zo'n dag:

"We gingen om 6 uur 's ochtends de deur uit, mijn ouders, mijn broer Yoiner, onze honden en ik, met tassen eten mee, en waren even voor achten op de farm om te beginnen. Om vijf uur begonnen we aan de wandeling terug, en 's avonds waren we thuis."

Twee uur heen, twee uur terug, met de honden. Dat heeft hij bijna twintig jaar gedaan.

Andere dingen proberen

Na school zocht hij een manier om financieel op eigen benen te staan en iets bij te dragen thuis. Hij deed een jaar in een supermarkt in San Agustín, ging terug naar de farm, vond het werk weinig inspirerend, en nam toen een baan bij een agrochemisch bedrijf, kunstmest verkopen.

Die baan bleek zijn opleiding. Hij kwam overal in Huila, op een hoop verschillende farms, en zag hoe andere mensen koffie verbouwden. Zijn ouders en broers en zussen runden de familieboerderij terwijl hij op pad was, en wat hij leerde nam hij mee terug.

Hij nam ook geld mee terug. Dat ging in arbeid en inputs voor de farm, en in een motor, het enige vervoermiddel dat de familie had.

Op de farm gaan wonen

Ze liepen nog steeds elke dag naar hun werk. Dus in 2015 verhuisde de familie naar de farm in La Muralla, met een geïmproviseerde woonruimte en keuken, en bouwden ze een beneficio zodat ze hun eigen koffie konden pulpen en fermenteren in plaats van die van de buren te lenen.

Ze gokten erop dat als ze het goed organiseerden en volhielden, het beter zou worden.

Twee jaar voor de halve prijs

Terwijl ze aan het bouwen waren konden ze hun eigen koffie niet afmaken, dus verkochten ze hem en verde: gepulpt en nog nat, aan lokale tussenhandelaren. Dat levert normaal zo'n 50% van de dagprijs op. Het alternatief was verkopen aan buren, die hem droogden en onder hun eigen naam verkochten.

Twee jaar lang. Dit is het stuk dat in de meeste producentenverhalen wegvalt, en precies het stuk dat verklaart waarom de rest ertoe doet.

In 2017 nodigde een vriend hem uit voor een cupping-wedstrijd en veiling: Best of Huila. Hun koffie eindigde in de top vijftien van driehonderd lots.

De exporteur, en eruit liggen

Via die wedstrijd leerde hij een koffie-exporteur kennen. Hij ging er parttime werken in een ondersteunende rol, leerde veel, en kon voor het eerst zijn koffie internationaal verkopen.

Hij werkte er een paar jaar hard, en stond op een dag buiten, zonder uitleg waarom, en zonder idee wat er met zijn koffie zou gebeuren.

Monkaaba

Eind 2022 klopte hij aan bij Monkaaba. Na een aantal gesprekken nam het team hem aan als leerling-sampleroaster in het lab en zegde toe zijn koffie internationaal te blijven verkopen.

Hij is een oude vriend van de familie van Esnaider Ortega Gomez en Didier Ortega, die Monkaaba leiden, en de omstandigheden brachten ze weer bij elkaar.

Inmiddels doet hij ook veldwerk voor een kleine groep boeren bij Tarqui, waar hij helpt met naoogstverwerking en hoe je parchment goed opslaat. En hij staat regelmatig in het cuppinglab om zijn eigen koffie te proeven terwijl hij aan zijn proces sleutelt. Dat is een moeilijker discipline dan het klinkt, en de enige betrouwbare manier om beter te worden.

Zoals de mensen die met hem werken het zeggen: hij snapt dat erkenning en echte waarde verdiend worden met actie en volharding.

Deze lot is pas zijn tweede levering aan de groep, en de eerste koffie van hem die in Europa verkocht wordt.

Hoe de koffie gemaakt wordt

Er wordt om de twee weken geplukt, en de kers wordt gefloat.

Daarna 15 tot 18 uur fermenteren met de kers er nog omheen, pulpen, en nog eens 36 tot 38 uur droge fermentatie. De bonen worden schoongewassen van mucilage en zes uur in de tanks uitgelekt, en gaan dan 18 tot 20 dagen de solar dryer in.

Bij elkaar opgeteld staat deze koffie bijna tweeënhalve dag te fermenteren voordat het drogen begint, en daarna bijna drie weken te drogen.

Over Monkaaba

Monkaaba zit in San Agustín en wordt geleid door Esnaider Ortega Gomez, samen met een groep telers die al jaren hun koffie als specialty verkopen. Velen hebben een losse of directe band met de Los Naranjos-groep en wilden meer autonomie over hoe hun koffie geproduceerd, vermarkt en verkocht wordt.

Het idee komt voort uit Esnaiders tien jaar als sampleroaster en cupper. Hij zag steeds weer koffies van mensen die hij kende afgewezen worden op basis van één cupping, zonder uitleg waarom of wat er beter kon. Wat hem het meest dwarszat was hoe demotiverend dat is voor iemand die de specialtymarkt in probeert te komen, en hoeveel telers daardoor over het hoofd gezien moeten worden.

Monkaaba doet dus twee dingen. Een markt zoeken die fatsoenlijk betaalt, en investeren in de kennis en vaardigheid van telers zodat ze er op eigen kracht kunnen komen. In de praktijk betekent dat wekelijkse cuppings waar elke producent zijn monsters kan laten beoordelen, en een open uitnodiging om mee te komen proeven.

In zijn eigen woorden:

"Dit afgelopen jaar heeft een heel bijzondere verandering in mijn leven gebracht. Na jarenlang koffie produceren met mijn familie besloot ik me niet alleen op produceren en vermarkten te richten, maar verder te gaan met een groep vrienden... waar wij als kleine producenten instrumenten zijn geweest voor bedrijven, groot of klein, die alleen hun eigen belang proberen te beschermen terwijl wij een heel hoog percentage van de risico's dragen."