Lake Kivu koffie: de steilste en schoonste koppen van Rwanda
Rwanda staat bekend als het land van duizend heuvels, en dat is nog bescheiden. Langs de westrand duiken de heuvels van 2.000 meter recht omlaag het Kivumeer in, een van de grote meren van Afrika, en boeren verbouwen daar koffie op hellingen waar een mountainbiker nog even over nadenkt. Het is een spectaculair onhandige plek om te boeren. Er komt ook een van de schoonste, helderste koffies van Afrika vandaan.
Wat de Kivu-gordel eigenlijk is
Lake Kivu is geen bestuurlijke regio maar een handelsnaam voor de strook koffiegrond langs de westgrens van Rwanda met Congo. Officieel zit je in de Westelijke Provincie, en de districtsnamen die je op zakken tegenkomt zijn Karongi, Rutsiro, Nyamasheke, Rubavu en Nyabihu.
Drie dingen maken deze strook bijzonder. De grond is vulkanisch en echt rijk. De hoogte loopt van 1.400 tot ongeveer 2.000 meter. En het meer werkt als een gigantische radiator die temperatuurschommelingen afvlakt die de planten anders zouden stressen. Bij elkaar levert dat langzame, gelijkmatige rijping op, en dat is het beste wat een koffiekers kan overkomen.
Vrijwel alles is Red Bourbon
Rwanda nam een beslissing die de meeste origines nooit namen: het bleef trouw aan Bourbon. Terwijl grote delen van de wereld overgingen op hogere opbrengsten en ziekteresistente hybrides, bleven Rwandese boeren Red Bourbon planten, een variëteit met bescheiden opbrengst en uitstekende kopkwaliteit.
Ongeveer 400.000 Rwandezen verbouwen koffie, en het gemiddelde perceel is kleiner dan een kwart hectare. Dat is een tuin, geen boerderij. Een paar honderd bomen achter het huis, met de hand geplukt, in een zak de heuvel af.
Het systeem van wasstations
Omdat niemand genoeg bomen heeft om zijn eigen koffie te verwerken, draait Rwanda op wasstations. Boeren leveren rijpe kersen, krijgen daarvoor betaald, en het station doet de rest: pulpen, fermenteren, wassen, sorteren en drogen. Er zijn er honderden in het land en ze zijn de reden dat de Rwandese kwaliteit zo constant is.
De techniek waar het land om bekendstaat is traag en licht obsessief. Nat perkament wordt met de hand gesorteerd op tafels, waarbij defecte bonen er stuk voor stuk uit worden gepikt nog voordat het drogen begint. Daarna droogt de koffie 15 tot 20 dagen in de schaduw in plaats van in de volle zon, wat de minuscule scheurtjes voorkomt die te snel drogen veroorzaakt. Arbeidsintensief, en je proeft het terug als helderheid.
Een sector die vanaf bijna nul is opgebouwd
De Rwandese koffie zoals jij hem kent is jonger dan de meeste mensen denken. Na 1994 was de industrie er praktisch niet meer. De wederopbouw begon rond de eeuwwisseling met de eerste wasstations, en sinds 2003 groeit de sector met ongeveer 7 tot 8% per jaar. De verschuiving van bulk naar specialty was een bewuste keuze, met steun van de overheid, en hij is gelukt.
Eén eigenaardigheid is het vermelden waard. Het aardappeldefect is een zeldzame bijsmaak in koffie uit het Grote Merengebied, veroorzaakt door bacteriën die de antestia-wants meebrengt. Eén aangetaste boon ruikt naar rauwe aardappelschil en kan een hele kan verpesten. Machines kunnen het niet detecteren, dus handmatig sorteren is de enige verdediging. Rwandese producenten sorteren strenger dan bijna wie dan ook, en dit is een groot deel van de reden waarom.
Hoe het smaakt
Koffie uit de Kivu-gordel is meestal schoon en helder zonder scherp te worden. Denk aan steenfruit en rood fruit, sinaasappel en pruim, een body dat mensen eerder aan thee doet denken dan aan siroop, en een afdronk die vaak op pure chocolade of een kruidige noot landt. Elegante koffie. Hou je van de intensiteit van Kenia maar wil je het net wat vriendelijker, dan zit je hier goed.
Zet hem als filter en houd je water iets koeler dan bij een Braziliaan. Deze koffie beloont geduld.
